Polyp đại tràng >

Polyp đại tràng

Tổng quan

Polyp đại tràng là một khối tế bào nhỏ hình thành trên niêm mạc đại tràng. Hầu hết các polyp đại tràng là lành tính. Nhưng theo thời gian, một số polyp đại tràng có thể phát triển thành ung thư đại trực tràng, thường gây tử vong khi được phát hiện ở giai đoạn cuối.
Có hai loại polyp chính là polyp không tân sinh và polyp tân sinh. 
•    Polyp không tân sinh bao gồm polyp tăng sản, polyp viêm và polyp loạn sản. Những loại polyp này thường không trở thành ung thư. 
•    Polyp tân sinh bao gồm polyp tuyến và các loại răng cưa. Nói chung, polyp càng lớn thì nguy cơ ung thư càng cao, đặc biệt là với polyp tân sinh.
Bất cứ ai cũng có thể bị polyp đại tràng đặc biệt là những người từ 50 tuổi trở lên, thừa cân, hút thuốc lá, người có tiền sử cá nhân hoặc gia đình có polyp đại tràng hoặc ung thư đại trực tràng. 
Polyp đại tràng thường không có triệu chứng. Do vậy, cần kiểm tra sàng lọc thường xuyên, chẳng hạn như nội soi, bởi vì polyp đại tràng nếu phát hiện trong giai đoạn đầu thường có thể được loại bỏ toàn bộ một cách an toàn.

Triệu chứng

Polyp đại tràng thường không gây ra triệu chứng. Bạn có thể không biết bạn có polyp hay không cho đến khi bác sĩ phát hiện khi nội soi đại tràng.
Những người có polyp đại tràng thường có những biểu hiện như:
•    Chảy máu trực tràng: Đây có thể là dấu hiệu của polyp đại tràng, ung thư hoặc các tình trạng khác, chẳng hạn như bệnh trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn.
•    Thay đổi màu phân: Máu có thể xuất hiện dưới dạng các vệt đỏ trong phân hoặc làm cho phân trở thành màu đen. Sự thay đổi về màu sắc phân cũng có thể do thức ăn, thuốc và thực phẩm chức năng.
•    Thay đổi thói quen đại tiện: Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài hơn một tuần có thể là biểu hiện của polyp đại tràng lớn. Tuy nhiên một số bệnh khác cũng có thể gây ra thay đổi trong thói quen đại tiện.
•    Đau bụng: Polyp đại tràng lớn có thể làm tắc nghẽn một phần lòng ruột, dẫn đến tình trạng đau bụng co thắt.
•    Thiếu máu thiếu sắt: Chảy máu polyp có thể diễn ra âm thầm theo thời gian mà không nhìn thấy máu trong phân. Chảy máu mạn tính làm cơ thể thiếu sắt gây thiếu máu. Tình trạng này có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, khó thở.

Khi nào nên đi khám bác sĩ

•    Đau bụng
•    Có máu ẩn trong phân
•    Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài hơn một tuần

•    Rối loạn tiêu hóa

Nên tầm soát polyp định kỳ nếu

 

•   Bạn 50 tuổi trở lên;
•   Bạn có các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như có tiền sử gia đình bị ung thư đại trực tràng. 
Một số người có nguy cơ cao nên khám sáng lọc từ sớm hơn (trước tuổi 50).

Nguyên nhân

Các tế bào khỏe mạnh phát triển và phân chia một cách có trật tự. Đột biến ở một số gen nhất định có thể khiến các tế bào tiếp tục phân chia ngay cả khi các tế bào mới này không cần thiết. Ở đại tràng và trực tràng, sự tăng sinh không được kiểm soát này sẽ hình thành polyp. Polyp có thể phát triển bất cứ vị trí nào trong đại tràng. 

Có hai loại polyp chính, polyp không tân sinh và polyp tân sinh. Trong đó, Polyp không tân sinh bao gồm polyp tăng sản, polyp viêm và polyp loạn sản. Polyp không tân sinh thường không trở thành ung thư.
Polyp viêm có thể được phát hiện trong viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn đại tràng. Mặc dù polyp không phải là một mối đe dọa nghiêm trọng, nhưng kết hợp với viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn đại tràng làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng. 
Polyp tăng sản bao gồm polyp tuyến và polyp răng cưa. Hầu hết các polyp đại tràng là polyp tuyến. Polyp răng cưa có thể trở thành ung thư, tùy thuộc vào kích thước và vị trí trong đại tràng. Nói chung, polyp càng lớn thì nguy cơ ung thư càng cao, đặc biệt là với polyp tân sinh.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ

Các yếu tố có thể góp phần vào sự hình thành polyp đại tràng hoặc ung thư bao gồm:
•    Tuổi tác: 50 tuổi trở lên thì có nguy cơ cao bị polyp đại tràng
•    Tình trạng viêm ruột: như viêm loét đại tràng và bệnh Crohn.
•    Tiền sử gia đình: Bạn có nhiều khả năng bị polyp đại tràng hoặc ung thư nếu bạn có cha mẹ, anh chị em hoặc con bị bệnh. Nếu nhiều thành viên trong gia đình bị bệnh, nguy cơ sẽ có thể cao hơn rất nhiều. 
•    Sử dụng thuốc lá và rượu.
•    Béo phì và ít vận động.
•    Chủng tộc: Người Mỹ gốc Phi có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn.
•    Bệnh tiểu đường type II không được kiểm soát tốt.
•    Rối loạn polyp di truyền
Hiếm khi, bệnh nhân thừa hưởng đột biến gen hình thành polyp đại tràng. Nếu bạn có một trong những đột biến gen này, bạn có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn bình thường. Sàng lọc và phát hiện sớm có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển hoặc lan rộng của ung thư.

Rối loạn di truyền gây ra polyp đại tràng bao gồm:

•    Hội chứng Lynch, còn được gọi là ung thư đại trực tràng di truyền không do polyp. Những người mắc hội chứng Lynch có xu hướng tương đối ít xuất hiện polyp đại tràng, tuy nhiên nếu có, những polyp này có thể nhanh chóng trở thành ác tính. Hội chứng Lynch là dạng ung thư đại tràng di truyền phổ biến nhất và cũng liên quan đến các khối u ở vú, dạ dày, ruột non, đường tiết niệu và buồng trứng.
•    Hội chứng đa polyp có tính chất gia đình (FAP), một rối loạn hiếm gặp khiến hàng trăm hoặc thậm chí hàng ngàn polyp phát triển trong niêm mạc đại tràng bắt đầu từ những năm thiếu niên. Nếu polyp không được điều trị, nguy cơ phát triển ung thư đại trực tràng của bạn là gần 100%, thường là trước 40 tuổi. Xét nghiệm di truyền có thể giúp xác định nguy cơ mắc FAP của bạn.
•    Hội chứng Gardner, một biến thể của FAP khiến polyp phát triển khắp đại tràng và ruột non của bạn. Các khối u không ung thư cũng có thể phát triển ở các bộ phận khác của cơ thể, bao gồm da, xương và bụng.
•    Bệnh đa nang liên quan đến MYH (MAP), tình trạng này tương tự như FAP được gây ra bởi đột biến gen MYH. Những người bị MAP thường phát triển nhiều polyp tuyến thượng thận và ung thư đại trực tràng khi còn trẻ. Xét nghiệm di truyền có thể giúp xác định nguy cơ MAP của bạn.
•    Hội chứng Peutz-Jeghers, tình trạng này thường bắt đầu bằng sự phát triển tàn nhang khắp cơ thể, bao gồm cả môi, nướu và bàn chân. Sau đó các polyp không ung thư phát triển khắp ruột. Những polyp này có thể trở thành ác tính, vì vậy những người mắc hội chứng này có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.
•    Hội chứng polyp răng cưa, tình trạng này dẫn đến xuất hiện nhiều polyp adenomatous răng cưa ở phần trên của đại tràng. Những polyp này có thể trở thành ác tính.

Biến chứng

Một số polyp đại tràng có thể trở thành ung thư. Các polyp được loại bỏ sớm thì càng ít có khả năng chúng sẽ trở thành ác tính.

Phòng ngừa

Bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc polyp đại tràng và ung thư đại trực tràng bằng cách tầm soát thường xuyên, đồng thời điều chỉnh lại thói quan sinh hoạt.
•    Có thói quen sống lành mạnh: Chế độ ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc và giảm lượng chất béo. Hạn chế uống rượu và thuốc lá. Duy trì hoạt động thể chất và duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh.
•    Tham khảo ý kiến bác sĩ về sử dụng canxi và vitamin D: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tăng hấp thụ canxi của bạn có thể giúp ngăn ngừa tái phát u tuyến đại tràng. Nhưng chưa rõ liệu canxi có bất kỳ lợi ích nào trong việc bảo vệ chống lại ung thư đại trực tràng hay không. Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng vitamin D có thể có tác dụng bảo vệ chống lại ung thư đại trực tràng.
•    Tầm soát ngay từ hôm nay nếu bạn có nguy cơ cao: Nếu bạn có tiền sử gia đình mắc bệnh polyp đại tràng, hãy cân nhắc việc tư vấn di truyền. Nếu bạn đã được chẩn đoán mắc chứng rối loạn di truyền gây ra polyp đại tràng, bạn sẽ cần phải nội soi thường xuyên ngay từ khi còn trẻ tuổi.

Chẩn đoán

Các phương pháp sàng lọc đóng vai trò chính trong việc phát hiện polyp trước khi chúng có nguy cơ ác tính hóa. Những xét nghiệm này cũng có thể giúp tìm ra ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm-thời điểm có cơ hội phục hồi tốt.
Các phương pháp sàng lọc bao gồm:
•    Nội soi đại tràng: đây là phương pháp chính xác nhất đối với polyp đại trực tràng và ung thư. Nếu polyp được tìm thấy, bác sĩ có thể loại bỏ chúng ngay lập tức hoặc lấy mẫu mô (sinh thiết) để phân tích.
•    Chụp cắt lớp vi tính (CT): một xét nghiệm xâm lấn tối thiểu sử dụng quét CT để quan sát đại tràng của bạn. Chụp cắt lớp vi tính đòi hỏi phải chuẩn bị ruột giống như nội soi. Nếu một polyp được tìm thấy, bạn sẽ cần phải nội soi để loại bỏ nó.
•   Soi đại tràng sigma ống mềm: trong đó một ống mảnh, sáng được đưa vào trực tràng của bạn để kiểm tra và thứ ba cuối cùng của đại tràng (sigmoid) và trực tràng. Nếu một polyp được tìm thấy, bạn sẽ cần phải nội soi để loại bỏ nó.
•    Các xét nghiệm phân: Xét nghiệm này kiểm tra sự có mặt của máu trong phân hoặc đánh giá DNA phân của bạn. Nếu xét nghiệm máu trong phân dương tính, bạn sẽ được chỉ định thực hiện nội soi.

Điều trị

Bác sĩ có khả năng loại bỏ tất cả các polyp được phát hiện trong khi kiểm tra đại tràng. Các phương pháp để loại bỏ bao gồm:
•    Loại bỏ bằng kìm sinh thiết hoặc snare (polypectomy): Với một polyp lớn hơn 0,4 inch (khoảng 1 cm), chất lỏng được bơm vào bên dưới để nâng và tách polyp khỏi mô xung quanh, từ đó có thể loại bỏ nó.
•    Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu: Polyp quá lớn hoặc không thể loại bỏ một cách an toàn trong quá trình sàng lọc thường được loại bỏ bằng nội soi, được thực hiện bằng cách chèn một dụng cụ gọi là nội soi vào ruột.
•    Cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ đại tràng và trực tràng: Nếu bạn mắc một hội chứng di truyền hiếm gặp, chẳng hạn như FAP, bạn có thể cần phẫu thuật để cắt bỏ đại tràng và trực tràng (phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ).

 


Đăng ký khám